Anh đội ơn em và mẹ em rất nhiều nhất là những gì em và mẹ làm cho các con. Anh chưa từng bày tỏ tấm lòng của mình đến mẹ vì anh sợ mình chỉ dùng được lời nói thôi. (Như anh bày tỏ những lời yêu thương đến em nhưng đối với em đó cũng chỉ là những lời nói em nghe đã quá nhàm chán.)

Trong lòng anh luôn luôn quý trọng mẹ. Mẹ đã sống với gia đình mình mười mấy năm rồi mà giữa mẹ vợ và con rể không hề có đụng chạm hoặc mâu thuẫn. Thấy được mẹ vẫn còn khoẻ mạnh và chẳng những không chỉ tự chăm sóc cho mình mà còn cả con cháu anh rất vui và ngửng mộ. Và đó là sự thật từ đáy lòng của anh chứ không phải vì anh muốn mẹ trông con cho anh.

Anh ước ao được ở chung với mẹ anh như em hiện được ở bên mẹ em. Đó là cái diễm phúc quý giá không phải đứa con nào cũng có được. Cho dù vô tình hay vô tâm, anh xin lỗi nếu như anh đã có những cử chỉ không tôn trọng mẹ em. Anh biết giờ đây câu xin lỗi của anh đối với em cũng chỉ là lời nói chót lưỡi đâu môi.

Tuy mẹ không nói nhưng anh không thể nào không cảm nhận được tình thương của mẹ dành cho thằng con rể. Anh đã từng chứng kiến những sự mâu thuẫn giữa mẹ vợ và con rể nên anh càng biết quý mến tình thương mẹ em dành cho anh. Anh tin chắc rằng tình anh và mẹ vợ còn sâu đậm hơn tình em và mẹ chồng.

Như anh đã từng tâm sự với em. Gần đây anh lo lắng nhiều chuyện quá nên đầu óc anh lúc nào cũng bị phân phối và áp lực.

Chuyện mẹ ngã. Chuyện chị em bất hòa. Chuyện con cái nói dối. Chuyện nhà cửa. Công việc trong trường. Ngồi vào bàn làm việc mà đầu óc anh cứ quanh quẩn chuyện này chuyện nọ lo sợ đủ điều rồi thời gian trôi qua lúc nào không hay biết.

Đến chiều thì mệt rã người. Đầu óc nặng trĩu. Đêm đến thì vẫn còn suy nghĩ không ngủ được. Mỗi ngày mỗi chuyện phiền phức chồng chất lên nhau. Công việc làm vẫn chưa hoàn tất. Việc nhà vẫn chưa sửa chữa và dọn dẹp gọn gàng. Việc con cái vẫn chưa có giải đáp.

Anh sống trong sự căng thẳng và sự vô dụng của chính bản thân không đáp ứng được những nhu cầu của em. Khi em nói anh, “càng ngày càng tệ,” anh bị shock. Vì đó là một câu khinh bỉ nặng nề, nhất là nó thoát ra từ người mình yêu, người mình luôn tôn trọng, và người mình luôn cố gắng để làm vừa lòng.

Ngày xưa anh hay nói đùa với em. Thấy em nở những nụ cười anh rất vui. Giờ đây những gì anh nói chỉ khiến em thêm khó chịu và bực bội. Anh nhận thức được điều đó. Tuy rất buồn nhưng anh đã không còn đùa giỡn với em như xưa nữa. Xót xa hơn khi nghe em nói chuyện qua phone với bạn đồng nghiệp nhẹ nhàng và êm dịu. Với anh, em chỉ còn lại những lời lẽ chua chát và đắng cay.

Trong đôi mắt em anh là niềm thất vọng. Lời nói, “anh yêu em,” giờ chỉ là chót lưỡi đầu môi. Những hành động của anh cũng chỉ vì anh muốn đạt đến mục tiêu của anh. Có lẽ em nói đúng và anh không thể chấp nhận được sự thật. Anh đã cố gắng nhưng “càng ngày càng tệ.”

Những thiếu sót của anh sẽ không bao giờ bù đắp được. Anh không thể nào đền đáp được sự hy sinh của em cho gia đình chúng ta. Mỗi lần em sinh một đứa con là niềm vui và hạnh phúc anh dấu yêu. Mỗi lần em mất một đứa anh đau điếng đến chết lặng. Dù biết rằng lời nói của anh giờ đây đối với em cũng chỉ vô nghĩa nhưng anh đội ơn em suốt đời.

Đúng, lúc ra đi anh rất giận. Không phải vì em làm anh mất hứng mà em đã…

Nhưng thôi giờ đây có nói gì cũng vô ý nghĩa. Thư hồi âm anh viết rồi anh lại xóa đi thôi.

My dearest sons,

Seeing you cried on the other line broke my heart. I am sorry that you got dragged into my problem. I promise you that I will never leave you. You are a part of me and no one can ever take you away from me. I will not let that happen.

The pandemic had hit hard on all of us. I might have failed to live up to my responsibilities. I might have failed to meet expectations. I might have failed to show my support. I might have failed to nurture my relationships. Nevertheless, I still have my dignity. I can work on my failures, but I do not take insults.

I want you to know that you do not deserve any insults. Do not let anyone put you down—not even me. I am grateful that you understand my love for you. No matter what goes on and no matter what happens, just always remember I will be there for you.

Love,

Daddy

In the early 2000s, when I began my career in web design, I wanted to know if there were other Asians, particularly Vietnamese, in the same field. Then I came across Chris Dang’s website. His futuristic artworks combined with typography, especially his Halovision series, in his designs blew me away. Every time he redesigned his site, I was just in awe. I envied his talent. While his artworks were awesome, his words were mostly angry. He wrote about his life, his parents, and his online girlfriend at the time.

As time passed, he stopped updating his site. I went on to establish my own sense of design. I could never make the futuristic artworks that he had created, but I took the minimalist approach from him. Although I was no longer following him, I always remembered his name and his artworks. Early last year, I googled his name. His portfolio came up. He was an art director at some company. Although he was no longer designing his own site (he was using Squarespace instead), his illustrations were still amazing. It looked like he had done well balancing his artistic vision with his design.

Yesterday, I was not sure why I googled his name again and his obituary page came up and it read: “Christopher Hong-Dat Dang was born on February 20, 1983 and passed away on October 22, 2019…” I was shocked. He was only 36 years old. I scrolled through his public tribute Facebook page, but couldn’t find out the reason for his death. I never met him and never contacted him, and yet he had a profound impact on me through his art. RIP, Chris.

Thật ngạc nhiên khi nhận được email từ nhạc sĩ Đức Trí. Tôi xin chia sẻ một đoạn anh viết:

Tôi là Đức Trí, cũng họ Trương, đang còn ở VN. Có vài lần ai đó đã gửi tôi xem những bài review về âm nhạc của anh viết, tôi rất thích vì nó sâu sắc và thẳng thắn, có tính chuyên môn cao. Tôi chắc rằng anh là người hiểu biết nhiều về âm nhạc. Là một người làm nghề, chúng tôi rất cần những người review như thế…

Thú thật thì tôi không biết gì về âm nhạc. Tôi chưa bao giờ học nhạc ngoài việc lấy vài lớp như nhận thức âm nhạc (music appreciation) và lịch sử nhạc jazz (jazz history) lúc còn làm cho trường đại học Vassar. Tôi chỉ là người nghe nhạc và viết theo cảm xúc riêng của mình. Tôi chỉ muốn chia sẽ cảm nhận chân thật của mình mỗi khi nghe một album cho nên những bài review của tôi không bị gò bó gì cả và không ai trả tiền cho tôi viết. Mục đích của tôi là viết để không quên tiếng Việt. Tôi sống ở Mỹ hơn 30 rồi nhưng chỉ vài năm gần đây tôi mới đọc và tập viết lại chữ Việt nhiều hơn. Càng trau dồi, tôi càng nhận thức được nét đẹp và sự phong phú trong chữ Việt của mình. Tôi hy vọng một ngày nào đó mấy đứa con tôi cũng sẽ nhận thức được.

Về phần nhạc sĩ Đức Trí thì tôi đã theo dõi những tác phẩm do anh sản xuất (produced) từ lâu. Mới đây nhất là album Trọn một kiếp yêu của Đức Tuấn. Tôi rất thích cái taste của anh. Chẳng hạn như album Một thời đã xa, sự mộc mạc và nhã nhặn trong từng bài hoà âm lại có sức lôi cuốn mãnh liệt. Lâu lâu tôi vẫn nghe lại album đó.

Anh viết thêm:

Nay tôi viết vài dòng, trước để cám ơn anh, hai là để xin thỉnh giáo anh về lĩnh vực tôi rất muốn tìm hiểu mà có lẽ anh khá rành, đó là typo. Tôi là người yêu sách giấy và calligraphy. Hy vọng email này đến được anh, mình có dịp làm quen nhau và có thể học hỏi anh một ít về lĩnh vực này. Nhất là công việc của tôi liên quan đến in giáo trình dạy nhạc, tập nhạc… mong muốn có được ít hiểu biết để fontbook của mình bớt đơn điệu.

Calligraphy thì tôi không rành (thậm chí tôi vẽ chữ rất xấu) nhưng typography thì tôi sẵn sàng trao đổi những gì tôi hiểu biết. Tôi rất hy vọng người Việt chúng ta tìm hiểu về lĩnh vực này nhiều hơn và nhận thức được giá trị của nghệ thuật chữ.

Victória worked as a museum cleaner, but aspired to become a writer. Then she married a rich husband. From mopping the floors and scrubbing the toilets at the museum, she became a wife who lived in a beautiful house with a diligent maid taking care of everything for her. She spent her days reading and writing and her nights doing things rich folks do or having sex with her husband. Although her husband could provide her the financial freedom, he couldn’t provide her the freedom she needed to write or to live her life. Indelicacy is a short, beautiful novel. Cain’s prose is clear, concise, and accessible. I usually had trouble following a work of fiction, but not this one. I loved it.

Tập truyện rất ngắn của Trần Kiêm Hạ về đề tài xã hội nhưng sự thiếu công bằng giữa giàu và nghèo cũng như bậc cấp cao thấp trong cuộc sống. Truyện chủ đề, “Vùng biến mất,” nói về đôi vợ chồng già ở tuổi ngoài 60. Khi bà vợ không cho ông gần gũi chăn gối nữa, ông sống trong nỗi cô đơn chán chường. Một lần trên Facebook, ông quen với một cô gái trẻ một con ly dị chồng. Ban đầu chỉ “chat” rồi chuyển sang tâm tình qua điện thoại rồi tiến thêm một bước xa hơn. Chỉ vì muốn được giải tỏa sự thèm khát của tình dục trong vài phút mà ông phải trả một cái giá rất đắt.

Ở đời không có gì là miễn phí cả. Cái gì cũng có cái giá của nó. Tác giả muốn nhắc nhở đàn ông rằng vợ không cho ăn cơm cũng đừng ra ngoài ăn phở. Như vậy thì ông còn đường nào để lựa chọn? Chẳng lẽ tình nghĩa vợ chồng mấy chục năm phải chấm dứt vì thiếu tình dục? Nếu như không thì chẳng lẽ ông phải sống trong sự cô đơn và thiếu thốn cho hết cuộc đời? Nếu như đối với ông tình dục là quan trọng thì bà có thể nào đáp ứng giữa đường (meet halfway) được không? Dĩ nhiên tôi đâu phải là nhà tâm lý tình dục đâu mà có câu trả lời.

Tuy đây là tập truyện hư cấu nhưng tác giả dùng những câu chuyện khá giống với thực tế. Cách viết lách của anh mộc mạc nên cũng dễ đọc. Còn các chủ đề thì không có gì mới lạ nên đọc cũng không hào hứng cho lắm.

Người Việt chúng ta có câu tục ngữ chắc chắn đứa trẻ nào sống trên đất Việt cũng thuộc lòng: “Anh em như thể tay chân / rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần.” Nhưng theo tôi chứng kiến phần nhiều anh chị em cãi nhau từ nhỏ cho đến già. Lúc còn bé cãi nhau tranh giành đồ chơi. Đến nửa đời người cãi nhau tranh giành tài sản. Đến khi già lôi chuyện cũ ra cãi tiếp.

Dù cho vật đổi sao dời, tình anh chị em vẫn không thể đổi thay. Dù ghét nhau hay giận nhau cũng mãi mãi là anh chị em. Thôi thì mỗi người nhường một bước. Chuyện cũ xóa bỏ, cố gắng hàn gắn lại tình anh chị em. Kiếp này có duyên mới được cùng chung một dòng máu. Đời người ngắn ngủi. Anh chị em nên đoàn kết với nhau. Đã là anh chị em rồi thì không có gì không thể tha thứ cho nhau.

Tôi cũng đã nhiều lần làm tổn thương đến anh chị của mình. Rồi thì anh chị cũng đã từng tha thứ cho thằng em út dại khờ này. Anh chị chẳng những không trách móc những sai lầm của tôi mà còn dùng tình cảm để thương tôi nhiều hơn. Tôi sẽ cố gắng hết sức để gìn giữ tình cảm anh chị em.

Giờ đây thấy mấy đứa con mình tranh cãi nhau nhiều hơn ăn cơm bữa, tôi bực bội, phiền muộn, và đau lòng lắm. Tôi luôn giải thích với chúng sự quan trọng của tình cảm anh em trong gia đình nhưng lời tôi nói như gió thổi qua tai. Hy vọng lúc lớn lên tụi nó sẽ nhận thức được tình cảm anh em mà thương yêu và đùm bọc lẫn nhau.