Về nguồn

Sáng nay trò chuyện với một cô bé Việt Nam rất dễ thương. Không biết nên gọi em hay cháu. Thôi thì gọi bằng cô bé đi vậy. Cô bé đang học môn thiết kế đồ họa tại trường đại học RISD và tháng sáu này sẽ ra trường. Cô bé liên lạc với tôi sau khi đọc luận án nghệ thuật chữ Việt của tôi. Cô bé muốn hỏi thêm chi tiếc về vấn đề này. Dù rất bận rộn nhưng tôi cũng tranh thủ thời giờ để chuyện trò. Tôi muốn kết nối và động viên những người Việt trẻ có ý định theo đuổi nghề thế kế chữ.

Hỏi chuyện mới biết cô bé sống và lớn lên ở thành phố Phila gần trường đại học La Salle tôi đã học lúc xưa. Cô bé sinh ra ở Mỹ nên không rành tiếng Việt nhưng giờ đây cô muốn tìm hiểu thêm về ngôn ngữ mẹ đẻ của mình. Cô đang nghiên cứu và đam mê những chiếc dấu trong chữ Việt. Cô sẽ làm một luận án về chúng và sẽ thiết kế những cái dấu đa dạng và phong phú hơn để làm đẹp cho chữ Việt. Tôi ủng hộ ý tưởng của cô bé.

Sau khi thảo luận với nhau về chữ thì cô ta hỏi tôi làm thế nào để học tiếng Việt. Cô bé ngại khi nói tiếng Việt vì cô cho rằng mình nói không đúng tông và hơi nản trí khi học mà không tiến triển. Tôi khuyến khích cô đừng ngại ngùng gì. Chắc chắn cha mẹ cô hoặc những người như tôi nghe được một người sinh ra và lớn lên ở nước ngoài mà vẫn cố nói và học tiếng mẹ đẻ của mình là đều đáng quý mến.

Tôi kể cho cô bé nghe sơ qua về hoàn cảnh của tôi. Tôi rời Việt Nam lúc 10 tuổi. Tuy đã có căn bản tiếng Việt từ mẫu giáo đến lớp năm, tôi đã phải gác lại chữ mẹ đẽ của mình để tập trung học tiếng xứ người. Mãi đến mấy mươi năm sau tôi mới học lại chữ Việt. Tôi thường xuyên viết blog cả hai thứ tiếng. Viết tiếng Anh thì trật ngữ pháp còn viết tiếng Việt thì sai chính tả. Nhưng tôi đã không e ngại vì tôi viết để rèn luyện cho chính mình. Ai khen ai chê cũng không sao cả. Ai có lòng muốn góp ý sửa chữa tôi rất hoan nghênh. Ngoài tập viết, tôi cũng cố gắng đọc sách tiếng Việt để không quên chữ nghĩa.

Tôi gợi ý cô bé thử hát karaoke để rèn luyện đọc chữ Việt. Cô hỏi tôi nên nghe nhạc nào. Tôi giới thiệu nhạc Trịnh Công Sơn và Lam Phương. Hy vọng những ca khúc bất hữu của hai nhạc sĩ này sẽ đưa cô gần đến nhạc Việt và chữ Việt.

My Big Brother

This evening we celebrated my sister-in-law’s husband’s birthday. He’s a loving husband, a doting father, and a devoting son. He is like a big brother to me. He taught me how to fix things around the house and he has all the tools I ever needed.

Although we have completely different personalities, we get along well most of the time. He is more reserved. Even with my emotional outbursts, we only had a few conflicts. For the most part, we’re on good terms. And if I am being completely honest, we’re not tied together by choice. We are married into the same family; therefore, we have to work together for the sake of our wives and our kids.

As a son, he is an epitome of filial piety. I had always respected him for his meticulous care for his mother. When my mother died, I had even greater admiration for him. If I took my mother in and took care of her, she might have dodged COVID. I asked her time and time again if she would consider moving in with us, but she refused. She finally said something that broke me and I never brought up the topic again.

I blame no one but my own failure. Not that I didn’t have the opportunity to pull her away, I failed to seize the opportunity. I failed to ignore her protests. I failed to see that COVID could knock on her door. While I was being extremely cautious, I failed to see that she could be exposed. By the time I found out about her symptoms, I knew it was too late. I failed her.

Tonight when witnessing the happiness on the mother’s face celebrating her son’s birthday, I jokingly asked, “What did you get your son for his birthday?” She smiled and replied, “I didn’t get a chance to go out.” She didn’t have to go anywhere. Her presence is his greatest present.

Happy birthday, big brother!

100 Days

Dear Mẹ,

You’ve gone for 100 days and not a moment went by without you on my mind. I miss you madly, mẹ. Life has not been the same without you. My broken heart has yet to mend and my wounded soul has yet to heal.

I am so sorry that I could not save you from the deadly virus. I am so sorry that I could not be with you when you needed me the most. I am so sorry that I failed you. I am so sorry that I could never reciprocate all the love you had given me and all the sacrifices you had made for me. The guilt will stay with me for the rest of my life.

I am trying to move on, but I can’t get over what happened to you. How your life was robbed, I just can’t shake it off. It still enrages to think how easily it could have been prevented. It kills me inside to remember how you suffered and faced death. When I took Vương to the emergency room a few weeks ago, the hospital bed and the screens made me think of you. When the nurse took his oxygen level, I almost wept. His number was 100. In retrospect, my heart sank every time your oxygen level dropped.

As millions of Americans are getting vaccinated everyday, the pandemic is getting under control. I am getting my first shot tomorrow, 101 days after you have gone. I wish you were still here to get your shots. America will return to normal again, but my life will never be changed forever. This virus had taken away the greatest love of my life. I will never forget it or forgive it. I despise this virus and I do whatever I can to stop the spread.

I recently completed a project on COVID and Climate. I hope that the information will help people stay informed and start a conversation. I dedicate this project to you, Mẹ. The day that we had to decide whether to put you on the ventilator or not was also the day that I was supposed to kick off this project. I called off the meeting and cancelled the contract so I could focus on you. Besides, I could not think about anything else at that time. You were on my mind the entire time. Once I got back to work, I wanted to pick up that project again. Thankfully, it was still there for me to do.

I wish we could have debunked disinformation about this virus early on, especially in the Vietnamese-American community. I wish that wearing masks was a life-saving motivation rather than a political division. I wish that people were not so crazy about the cultist president who fed them kool-aid and bleach.

It is history now, but I have lost you. My brain still hurts and my heart is still heavy. I still haven’t found the light to drive me out of the darkness. Don’t worry, Mẹ. Other than expressing these feelings in writing, I keep them to myself. I don’t want my grief to have an effect on others, especially your grandchildren. They missed you deeply as well. You will always be in their hearts. They still remember the times they spent with you. How could they not remember someone who loved them unconditionally and gave them sweets any time of the day and night?

I love you so much, Mẹ.

Mơ về Mẹ

Đêm qua lần đầu tiên tôi mơ thấy mẹ sau ngày mẹ ra đi. Khác với sự thật đã xảy ra, trong giấc mơ mẹ đã tỉnh dậy và hồi phục sau khi được rút ống (ventilator). Cả bác sĩ cũng không thể ngờ được. Tôi thật vui mừng và tin rằng điều kỳ diệu có thật. Nếu biết trước như thế thì đã rút ống cho mẹ từ lâu. Trong lúc đang gọi điện thoại cho chị báo tin vui thì mẹ đi vòng quanh ngoài nhà thương. Vô tình mẹ lọt xuống ao sen. Tôi đã kéo mẹ lên bờ và đưa mẹ về lại giường nghỉ ngơi.

Sáng nay tỉnh giấc buồn vui lẫn lộn. Vui vì được gặp lại mẹ trong giấc mơ. Buồn vì mẹ không còn bên tôi nữa. Mẹ đã xa chúng con 95 ngày rồi. Thời gian trôi qua thật nhanh. Mỗi ngày tôi vẫn nghĩ về mẹ. Có những giây phút không thể nén lại nỗi nghẹn ngào. Tôi vẫn không thể chấp nhận sự ra đi của mẹ. Phải chi mẹ không bị COVID. Phải chi mẹ đã vượt qua được nó.

Mấy tuần nay tôi khó ngủ, nhất là những đêm gió thổi ào ạt. Mẹ nằm ngoài nghĩa trang chắc lạnh lẽo lắm. Nghĩ đến mẹ, tôi không thể không chạnh lòng. Trong tinh thần và lý trí, tôi rất yếu đuối. Hy vọng các con của tôi sẽ không bị ảnh hưởng.

Hôm trước thằng Đán nói với tôi rằng nó đã nghe và thấy tôi khóc lúc bà nội chết. Nói nói rằng khi ba chết nó sẽ không khóc vì cái chết cũng là một phần trong cuộc sống. Thằng này hôm nay dùng triết lý nữa. Quả thật lúc mẹ ra đi, tôi đã cảm nhận được sự mong manh giữa sống và chết. “Còn sống một ngày là hẹn chết không may” (Trịnh Công Sơn). Rồi đến một ngày nào đó tôi cũng sẽ ra đi. Hy vọng sẽ gặp lại ba mẹ sau khi lìa xa thế gian này.

Mừng hụt

Hôm qua sau khi đi ice skate cùng đám nhỏ, tôi dắt bọn nó đi ăn kem. Bỗng nhiên nhận được một loạt email báo có hẹn đi chích ngừa COVID-19. Tôi ngạc nhiên vì chưa đăng ký mà đã có hẹn. Không biết có phải bị spam hay không. Xem kỹ càng thì thấy đúng là email từ nhà thương.

Mừng rỡ về định khoe với vợ nhưng vợ cho biết có người đăng ký dùm. Người ấy thấy còn chỗ trống nên bỏ tên và email của tôi vào luôn. Người ấy được ưu tiên vì có vấn đề sức khỏe (pre-conditions).

Tôi đã xem qua đơn trước khi đăng ký và đã không đủ điều kiện nên đã không đăng ký. Dĩ nhiên nếu muốn đi chích sớm thì có thể khai bệnh này bệnh nọ hoặc hút thuốc. Những chỗ chích ngừa không kiểm soát. Họ chỉ tin cậy vào lời khai trong đơn của mình.

Tôi rất cảm ơn tấm lòng của người ấy nhưng tôi đã hủy bỏ cuộc hẹn. Không phải tôi không muốn chích.It just doesn’t feel right. Thôi thì tiếp tục chờ đến lượt mình. Hy vọng chỉ một ngày gần đây thôi. Tôi không muốn chiếm chỗ người khác cần hơn tôi.

Still Can’t Let Go

Sunday evening I drove the kids home after spending two hours at the skatepark. The kids (Đạo, Đán, and Khôi) were talking about going back to school in person. As we passed the cemetery where my father-in-law’s buried, Đán said, “I missed my friends from school because of the pandemic. I also lost bà nội (grandma) from the pandemic.” I wept a little.

I try to remember my mother from all the wonderful memories we had together. From the sound of her voice to the beauty of her smile, I can still feel her close to me. Unfortunately, my mind automatically returns to the horrid images of her battling for her life. Her ballooned face and crooked mouth trapped on the ventilator have burnt into my brain.

The guilts, the regrets, the rages, the pains, and the sorrows are inescapable. They creep up on me any time of the day. This morning, I woke up and just missed her terribly. I couldn’t get out of bed. I couldn’t read. I just wanted to pull out my phone and write about her.

With work and the kids, I try to stay busy, but I still can’t move on. I gave up on the words from Buddha. I was hoping they would help me, but I just couldn’t overcome the miseries inside of me. She had passed, but I still am struggling to accept the reality that COVID-19 killed her. Given the number of people all around the world who have died from COVID-19, it’s a selfish thought, but why my mother? Of course I know the reason. I just still can’t get over it.

There was nothing I could have done for her. It’s all over now. Why do I keep agonizing over it? I am just making myself suffer and depress. I fucking know that, but I can’t help it. The more I try to put the past behind me, the more it haunts me. I miss her too damn much.

Vấn đề sức khỏe

Tuần rồi đi kiểm tra thường niên. Kết quả cũng tạm tạm. Chỉ cần bỏ bia, bỏ rượu, bỏ thịt bò, bỏ chao, bỏ đồ chiên, bỏ đồ ngọt thì sức khỏe sẽ tốt.

Từ ngày mẹ mất, tôi đã bỏ hết tất cả, trừ đồ ngọt. Ăn chay 55 ngày giảm được 4 pounds. Thứ bảy vừa rồi thằng Đán năn nỉ tôi ăn thịt để nó trổ tài chiên cánh gà cho tôi thử. Thôi thì nó có lòng thì thử. Cánh gà mới chiên giòn rụm ăn thật ngon. Thế là bắt đầu ăn mặn trở lại. Hôm qua cân thử lên lại 3 pounds chỉ sau bốn ngày ăn thịt.

Bác sĩ dặn phải giảm cân để không bệnh ngủ, không bị mỡ trong gan, và không bị nhiều chứng bệnh khác. Tôi hỏi bác sĩ về việc rối loạn giấc ngủ có cần đi sleep study không? Bác sĩ hỏi tại sao tôi nghĩ tôi bị sleep apnea (ngừng thở khi ngủ). Tôi ngáy rất to và có cảm giác ngủ không được sâu. Dường như chưa ngủ mà thức giấc thì sáu giờ sáng. Thế là không muốn ngủ lại. Bác sĩ hỏi tôi có triệu chứng ngủ rũ hay không. Chiều chiều nằm sofa đọc sách thì hay bị buồn ngủ. Bình thường thì không.

Bác sĩ cho biết nếu ngủ được 7 tiếng một đêm thì không phải rối loạn giấc ngủ. Nếu không bị buồn ngủ lúc lái xe hoặc sáng thức dậy vẫn không cảm thấy buồn ngủ thì không cần đi khám nghiệm. Chỉ cần giảm cân là mọi việc sẽ ổn.

Đó là lời bác sĩ ở ngoài còn bác sĩ ở nhà thì bảo tôi phải đi sleep study. Tiếng ngáy của tôi làm mọi người khó ngủ. Tôi đụng đâu ngủ đó mà không gọi là triệu chứng ngủ rũ. Thôi thì lấy hẹn đi thí nghiệm cho chắc ăn.

Remembering My Parents

A hundred days since my father passed away. He had stage-four pancreatic cancer. I was sad, but I had prepared three months before when my sister broke the news. I accepted the fact that we could not do anything to save him.

When he died, it was time for him to leave this earth. He had lived 85 years of his life. The life he had chosen. He didn’t raise me much. He shifted the responsibility to my mother. When I was a kid and needed him the most, I was furious that he was not around to teach me to become a man. When I grew older, I got used to my life without him.

I still loved him and I didn’t hold any grudges against him, but our relationship was never strong. We could not stay on the phone for longer than five minutes. He had no interest in my life except if I had taken good care of my mom.

On the other hand, I felt the distance between us physically and emotionally. I wanted to have a frank conversation with him about his situation, but I was told not to bring it up. He was my father and I shouldn’t be afraid to ask, but I didn’t know him well enough to understand his feelings. Maybe he didn’t want to know about his conditions.

When he passed, I didn’t shed a tear. Not because I was heartless, but because I didn’t do much for him when he was alive. I will always miss him as my father and he will always have a place in my heart, but his passing was not too hard to deal with. With his condition, age, and taciturn, he made it easy for me to let go. That’s a good thing.

Sixty days since my mother passed away and I still am deeply hurt. The pain is excruciating every time I think of her dying days. I could not hold my tears when I remember her beautiful, smiling face when she was younger in contrast to her distorted, buffed up face when she was on the ventilator.

The reality is that there was nothing we could have done for her despite having access to some of the best medical technologies and physicians in the world. I accept the fact that she would have to leave this earth eventually, but it is still hard for me to accept how she died. I am not putting the blame on anyone or pointing finger at anybody, but her death could have been prevented. She didn’t have to die this way.

My heart is still heavy and my mind is still burning every time I look back at the daily screenshots I had taken on my phone on our virtual visitations. She was deteriorating and I could not see it until one day a nurse put the camera up close. I just couldn’t believe my own eyes. She did not look like that the day before.

Although she had gone, I still can’t be at peace with myself for letting her stay all alone in that hospital bed surrounded by machines. In her previous hospitalizations, I was able to stay by her side. I slept next to her on the couch, talked to her, and even shared her hospital meals. She was sick, but not lonely. Her body was weak, but her mind was strong. With her loved ones by her side, she recovered quickly.

This time was different. It was more brutal. She was suffering and she could not have any emotional support on her side. Nevertheless she had fought on, as my friend Linh has observed:

I believe that your mom hung on as her last loving gesture to you, to let you grieve and come to terms on your own. I’m sorry to see you going through everything, but I think your mother’s love stays with you to the very end.

She held on for me and even saved her last tear for me. When the ventilator was out, I asked her to forgive me and to just let go. A lonely tear rolled down her eye and her heart stopped. I didn’t cry in front of her, but I broke down whenever I was alone and thinking about her.

I tried practicing Buddhism and listening to Buddha’s words to see if I can overcome my loss, but I have not. The suffering is still burned in my brain. The pain is still too much to subdue. The truth is still too hard to handle. Carrying on this burden does not do me any good. My mother wouldn’t want to see me doing any harm to myself. As much as I am feeling down, I am not out. As much as I am holding on to this grief, I am still moving forward. I just need more time to battle it out in my own mind. If I can still write about it, I will make it through.

My Personal, Public Blog

My son Đạo has been reading my blog. He reads not only just my latest posts but also the archives. He has read as far back as 2014 on family-related posts in English. He has 11 years worth of materials to go.

I have been blogging for 18 years and I have finally found an audience. That’s an accomplishment that I have never set out to do. Even today, I write for myself. I have been writing like no one is reading. I don’t think about any particular audience when I write. Not setting an expectation liberated me to write whatever was on my mind. The drawback is that I had gotten myself in trouble on several occasions. I didn’t know how far I had gone until it backfired. I rather take that risk than censoring myself. If I cannot be free to write on my personal blog, I might as well just shut it down. For almost two decades of blogging, I only fucked up a dozen times. That’s pretty good.

My only goal for this blog has always been to practice my writing. I started writing in English first because I was terrible at it. I could not keep my grammar straight. English has so many rules and some of them are so idiosyncratic. Even today, I still have to look up lay versus lie to make sure I use the correct one. I have made tons of grammatical errors, but I kept on writing like no one is watching. I don’t give a shit about the grammar police, but I always welcome edits from anyone who cared enough to send them my way.

While concentrating on English, my Vietnamese was slipping. I only began to write in Vietnamese when I figured out how to add diacritical marks. Unlike English, Vietnamese is a bit easier to write for me. Other than keeping my spelling straight, I don’t have to worry about grammatical errors. I realized that Vietnamese has no grammar rules. There’s no such thing as singular versus plural. There’s no rule on past, present, future, and perfect tenses. I could not find a Vietnamese grammar book. I don’t think it existed. (If anyone has such a book or knows one, please let me know.) I can build up my sentences any way I wanted to and it would not be grammatically wrong. They might not make any sense, but they are not wrong. As long as I spell correctly and have a logical flow, I can write in Vietnamese. Because there’s no rules in Vietnamese, it is a challenge to become really good at it. One of my favorite Vietnamese songwriters is Trịnh Công Sơn whose lyricism remains fascinating to study. He bent and substituted words in unexpected places and still managed to make his lyrics flow naturally. You would miss his wordplay unless you pay close attention to it. I still read his lyrics and discover something new every time.

For my blog, the topics varied from deeply personal to mundane documentation. I don’t know if anything I had written resonates with anyone. I didn’t know who reads my site, but I do now. Of course I welcome him into my world. This blog is a place for me to collect my thoughts, my daily activities, and my personal interests. It just isn’t private.

Thất thứ bảy

Thưa mẹ, hôm qua Chị Hương và Thơm, Cháu Chris, Phương, Sammy, Eric, Cháu Chắc Aiden, cùng vợ chồng con đến Chùa Di Đà cúng thất thứ bảy cho mẹ. Đồng thời xin mẹ cho chúng con xả tang và thỉnh hình về thờ và tưởng nhớ mẹ.

Tết năm nay mùa dịch vẫn còn nên mọi người vẫn cẩn thận đeo khẩu trang và cách xa một chút. Sau khi rời chùa, cả gia đình ghé qua khu Eden ăn trưa. Tình cờ nghe được tiếng pháo nổ giòn giã làm chúng con nhớ về quê nhà tuy rằng giờ đây quê nhà cũng không còn được nghe tiếng pháo nữa. Đã lâu lắm rồi gia đình mới có cơ hội ngồi ăn một bữa trưa ấm cúng với nhau. Rồi đám cháu và chắt trai của mẹ tụ họp lại chơi với nhau. Chúng nó đồng trang lứa nên rất hợp gu và thân tình. Như thế là vui và hạnh phúc rồi.

Mẹ đã cách xa chúng con bảy tuần rồi. Nỗi buồn cũng từ từ lắng xuống nhưng nỗi nhớ vẫn không thể nào nhạt phai. Cho dù con không muốn chấp nhận nhưng cũng phải đối diện với sự thật. Con còn quá nhiều trách nhiệm đối với những người xung quanh và bản thân mình. Con không thể nào gục ngã. Những đêm trầm trọc khó ngủ con cũng phải ráng để lấy sức cho ngày hôm sau.

Con đã không dám đụng đến rượu vì sợ tinh thần yếu đuối của mình sẽ bị rượu khống chế. Con ăn chay được 49 ngày và dường như con đã mất đi sự thèm muốn mùi vị của thịt. Không ăn thịt con cảm thấy nhẹ nhàng hơn nên con sẽ tiếp tục thực hành cho đến khi nào muốn trở lại ăn mặn. Lúc trước tưởng ăn chay khó khăn nhưng giờ đây thấy cũng dễ dàng. Mỗi Chủ Nhật ghé chùa mua về ăn cả tuần. Khỏi phải làm phiền đến vợ làm món chay riêng cho con tuy vợ luôn sẵn sàng nấu. Mấy đứa cháu nội của mẹ phải ăn hết những gì trên đĩa của tụi nó vì ba chúng nó không thể nào ăn đồ thừa của bọn nó.

Mỗi lần kết thúc tụng kinh cầu siêu, thầy Pháp Quang thường đọc những câu thơ như, “Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra,” hoặc, “Nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ / Mây trời lồng lộng không phủ kín công cha.” Riêng con thì mượn lời ca của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, “Mẹ ra đi nơi này vẫn thế / Vẫn có mẹ trong tim chúng con.” Đúng thế, cuộc sống của chúng con vẫn phải tiếp tục trên thế gian này. Khi không còn được ở trọ trên cõi đời này nữa chúng con sẽ gặp lại mẹ ở miền Cực-Lạc.