Khi thấy bài hát “Gội Đầu” do Khánh Ly trình bảy, tôi  tò mò nghe thử. Quả nhiên đây không phải là một ca khúc nói về việc làm vệ sinh nhàm chán. Nhất là với những lời thơ sâu lắng: “Gội đầu mà gội đầu. Gội cái dầu chua lè / Gội cái đầu cay sè / Gội sạch nhé / Gội cho ngày sau nhìn ra nhau.” Thi nhạc sĩ Trần Dạ Từ dùng từ “gội đầu” để nhắc nhở chúng ta rửa sạch những chua cay trong trí óc nhất là tình cảm con người dành cho nhau.

Gội Đầu/Bay là tên album đôi gồm 23 ca khúc của thi nhạc sĩ Trần Dạ Từ được trình diển qua hai giọng hát chính của hai thế hẹ khác nhau: Khánh Ly và Thương Linh. Với sự trải nghiệm trong giọng ca và cuộc sống, Khánh Ly mang lại những nỗi niềm chất chứa, đặc biệt qua bài “Cám Ơn Dế Mèn” khi nói về những chuỗi ngày tù đày: “Một mùa mưa gió / Có anh dế mèn phất phơ / Lạc vào cát-xô / Đùa vui với người tù.”

Với tâm trạng một người tù chính trị ông viết lên hai ca khúc chia sẽ bi kịch của đất nước Việt Nam: “Ném Con Cho Giông Tố” và “Tấm Lòng Phan Rang.” Cả hai được thể hiển rất tốt qua hai giọng hát nam trầm buồn và nhiều cảm xúc. Với tiếng kèn soprano sax, Quang Tuấn tâm sự: “Giông tố giông tố ngoài khơi xa / Ta gửi ngươi. Ta gửi ngươi con ta / Xương thịt ta. Tâm hồn ta. Hy vọng ta.” Với giọng hát đầy chất lữa, Nguyên Khang kể lại câu chuyện của những người tù trong đoàn xe bít bùng được ném lên: “Từng điếu thuốc. Từng lát đương… Từng gói bắp. Từng vắt cơm.”

Nhạc Trần Dạ Từ không chỉ nặng về ca từ mà giai điệu cũng rất đa dạng. Với phần hòa âm đặc sắc của Hoàng Công Luận và Billie Wolf, Thương Linh “Bay và Rơi” qua điệu bossa nova, tung tăng trong nhịp swing qua “Tôi Bắt Đầu Bay,” và sầu lắng với chất blues qua “Em Đi Với Con Thơ” và “Saigon Blues.” Riêng “Make Me Your Guitar” cho thấy sự lãng mạng của Trần Dạ Từ qua lời ca Anh. Với giọng hát sương khói được hộ tống bởi tiếng đàn guitar mọc mạc, Thương Linh bày tỏ nhẹ nhàng nhưng đầy khiêu gợi: “Oh no, oh please, stroke me softly / Caress me gently til my soul hums in your ears.”

Ngoài ra một sáng tác đặc sắc của Trần Dạ Từ là “Gọi Tên Dòng Sông” được phối hợp lời cùng những dòng thơ như Mai Thảo, Nguyên Sa và Du Tử Lê vào giai điệu của Phạm Duy và Trần Dạ. Lối trình bài của Tuấn Ngọc và Thương Linh cùng giàn nhạc (đa số do người Mỹ đảm nhiệm) khá độc đáo. Đã lâu mới được nghe một album hải ngoại được thu âm với ban nhạc sống và được đầu tư kỹ lưỡng trong phần hòa âm. Gội Đầu/Bay là bộ album giá trị nghệ thuật nên su tầm.

Khi nhìn bìa Tiếng Hát Hà Vân tôi tưởng là một album củ mà chưa hề nghe qua cái tên Hà Vân. Khi nghe thì mới biết đây là một đỉa nhạc mới được dàn dựng lại theo thiệp niên 60 và 70. Không những chỉ về thiết kế bìa đĩa mà luôn cả cách hát và phần hòa âm phối khí.

Khác với nhiều ca sĩ hiện tại hát lại dòng nhạc trữ tình với hòa âm mới, Hà Vân giữ nguyên bản phối củ. Kết quả là album của cô nghe rất có hồn vì đã được thu âm trực tiếp cùng ban nhạc chứ không phải những bản hòa âm đã được phối trước. Với tiếng kèn trombone và trumpet réo rít trong bài “Dấu Chân Kỷ Niệm” (Thúc Đăng) và giai điệu tango say sưa trong “Kiếp Nghèo” (Lam Phương) làm tôi nhớ đến những bản của Thanh Thúy, Hoàng Oanh và Phương Dung đã được thu âm trước năm 1975. Với giọng hát alto trong veo, lối hát mộc mạc, và cách phát âm rỏ ràng va nhẹ nhàng, Hà Vân thể hiện rất tốt những nhạc phẩm xưa, đặc biệt là “Về Đâu Mái Tóc Người Thương” (Quang Linh) và “Đà Lạt Hoàng Hôn” (Minh Kỳ).

Đã lâu mới được nghe một album nhạc trữ tình thật phê qua giọng hát một ca sỉ trẻ. Đó là nhờ sự đầu tư kỷ lưỡng và chịu chơi đúng điệu của Hà Vân.

Tuần vừa rồi má bị té gãy tay. Bay giờ bị sưng rất nặng. Chắc phải mổ mới lành nhưng vì bị nhiễm trùng nên bác sĩ chưa dám mổ. Lớn tuổi rồi té thật nguy hiểm. Chị phải xin nghỉ làm (không biết bao lâu) để lo cho má.

Dạo này khá bận với cái dự án cuối cùng của việc học. Tuy rằng mùa học sắp tới mới bắt đầu nhưng tôi muốn làm trước để tới đó khỏi lo nhiều. Được bạn bè giúp đỡ nên tôi cảm thấy rất mai mắn. Nhất là bạn qua mạng chưa hề bao giờ gặp. Cám ơn bạn nhé.

Bây giờ không hiểu sao thằng con trai lớn nhõng nhẽo vô cùng. Ngày nào cũng nghe nó khóc. Lúc thì dành đồ chơi với em lúc thì nổi giận nếu không được theo ý muốn. Nó chỉ muốn được đồ chơi của thằng em mặt dù đồ chơi đó nó không bao giờ đụng tới. Tôi và vợ phải nhất đầu với nó. Nhiều lúc thấy nó tội nghiệp lắm. Có lẻ là anh lớn nên nó có cảm giác không được thương bằng thằng em nên tôi cố gắng rất nhiều để nó khỏi phải cảm thấy như vậy. Hy vọng nó sẽ hiểu được và thay đổi một ngày gần đây.

Tuần này được bà ngoại ở cùng nên thằng em rất thích. Đêm nào nó cũng chui vô phòng ngủ chung với bà. Sáng nào cũng phải lôi đầu nó dậy nó mới dậy. Lúc nào nó cũng sợ bà ngoại bỏ nó về New Jersey hay qua nhà bác nó ngủ. Thấy hai bà cháu gắn bó tôi vui.

Cũng đã lâu tôi không nói về bà xã. Nói tốm lại là tình hình yên ổn. Bả cũng khá bận trong công việc nhưng vẫn lo cho hai đứa nhỏ và đứa lớn này chu đáo. Tôi thấy mình cũng may mắn. Cuối tuần vừa rồi tôi đi dự hội nghị ở New York nên chở hết cả gia đình về nhà ngoại. Vợ chăm mấy đứa nhỏ để tôi đi. Tôi thì ham đi lắm. Hể trường chịu trả tiền thì tôi cứ đi để học hỏi. Bây giờ thì trường chỉ chịu trả tiền vé hội nghị thôi không trả gì khác nên tôi chỉ đi những chổ nào không tốn tiền ở và tiền vé máy bay.

Thú thật viết tiếng Việt khổ quá. Tôi phải tra tự điển hoặc dùng Google gần như mổi chữ. Nếu bạn đọc sai chính tả hoặc không hiểu được thông cảm nhé.

Thật đáng tiếc cho một giọng ca baritone truyền cảm của Xuân Phú. Chẳng những giọng anh đẹp mà cách hát khá vững vàng và cộng thêm lối phát âm rỏ ràng. Nếu như Xuân Phú chịu đầu tư vào phần hòa âm phối khí thì anh có thể cho ra một sản phảm giá trị. Với album Đời Đá Vàng, anh ca lại những bài đã rất phổ biến của nhạc sĩ Vũ Thành An nhưng anh không đem lại cho người nghe những gì của riêng anh ngoài giọng hát tốt của mình. Phần hòa âm của Tuấn Phong chỉ để cho Xuân Phú hát đúng nhịp chứ không giúp được gì về phần nân cao nghệ thuật.

Cuốn tuần vừa rồi tôi đi New York dự cuộc hội nghị Typographics. Trên đường láy xe vô cái thành phố “không bao giờ ngủ” tôi nghe một đài radio chỉ chơi toàn nhạc của ông Ornette Coleman để tưởng niệm sự ra đi của một trong những cây cổ thụ của nhạc jazz hiện đại. Ông Coleman qua đời ngày thứ Năm tuần rồi tại Manthattan. Ông hưởng thọ 85 tuổi.

Nghe lại nhạc của ông vẫn thấy sự đa dạng và nhiều màu sắc của nó. Khi ông bước vào làng văn nghệ nhạc jazz cuối thập niên 50 và đầu thập niên 60, ông đã chia những người yêu chuộng nhạc jazz ra làm hai phía. Một bên luôn sẵn sàng bên vực ông còn một bên muốn đập ông. Thế nhưng ông vẫn giử được vị trí cá nhân của mình cho đến hơi thở cuối.

Hai album của ông mà tôi vẫn thường nghe nhiều nhất là The Shape of Jazz to Come và Change of the Century. Đúng như tựa đề của hai album, nhạc của ông đã hoàn toàn thay đổi jazz. Sự ứng biến và ảnh hưởng lẫn nhau trong nhóm của ông tạo ra những bay bổng và tự do qua cách chơi của họ làm người nghe không thể đoán trước được. Tiếng “khóc” phát từ chiếc kèn saxophone bằng nhựa của ông nghe như tiếng của người Mỹ da đen hát nhac dân tộc của họ nhất là trong bài “Lonely Woman” thu âm vào năm 1959.

Cám ơn ông đã để lại cho đời những tác phẩm vô giá. Tôi tin rằng nhạc của ông sẽ tồn tại mãi trong những ai vẫn còn đam mê nhạc jazz.

Nếu như Billie Holiday còn sống năm nay bà đúng 100 tuổi. Tuy bà rời xa thế giang đã hơn nữa thế kỷ, tiếng hát của bà vẫn còn tồn tại mãi. Trong vài tuần vừa qua, tôi gôm tất cả 573 bài hát của bà tôi đã sưu tầm vào iPhone và nghe theo kiểu “shuffle.” Giọng bà vẫn luôn lôi cuốn tôi vào thế giới đầy sầu não của bà. Thế nhưng tôi chẳng bao giờ muốn rời khỏi cái cảm giác đầy phiền muộn ấy.

Tuần vừa rồi ngày nào cũng mưa và càng mưa tôi càng muốn nghe bà hát. Tuy bà bị ảnh hưởng của Bessie Smith và Louis Armstrong nhưng bà đã tạo ra một lối hát rất riêng. Một trong cái đặt điểm của bà là có thể chuyển những ca từ tầm thường thành nghiêm nghị. Chẳng hạn như câu “You know that love is just like apple pie / It’s either sweet or tart” trong bài “How Could You?” Đọc thì buồn cười nhưng nghe bà ca thì dường như bà thấu hiểu được cái vị ngọt và đắng trong tình yêu.

Vài tuần trước ham vui tôi đã uống hơi quá chén nên bị thấm thía và đồng cảm khi nghe bà tâm sự “and I drink a little too much” qua bài “Fine and Mellow.” Tuy tôi đã nghe nhiều ca sỉ nhạc jazz hát bài “Love Me or Leave Me” nhưng khi nghe bà hát tôi đã không nhận ra bài hát cho đến điệp khúc. Bà đã không theo đúng giai điệu của tác giả đã viết nên làm cho bài hát trở nên khác hẳn. Thật bái phục.

Nếu bạn nào muốn hiểu thêm về cách hát của bà, hãy tìm đọc quyển Billie Holiday: The Musician and the Myth của ông John Szwed. Sách ngắn nhưng rất hay về việc giải thích cách hát có một không hai của nữ hoàng hát nhạc jazz.

Thú thật tôi chẳng có hứng thú gì để thưởng thức album mới của Phan Đình Tùng. Lý do đơn giản là nhìn cái tracklist tôi có thể hình dung ra được cách hát của Tùng. Và khi nghe qua một lần quả thật như dự đoán. Tùng rất trung thành với những tình khúc vượt thời gian. Thập chí còn cố gắng hát đúng nhịp nên không điều khiển được hơi thở của mình. Phong trào nhạc Việt bây giờ hát lại nhạc củ rất nhiều, nhưng đem những gì mới lạ cho những tình khúc xưa thì rất hiếm. Tùng cũng không ngoại lệ. Phần hòa âm và phối khí chỉ đạt đến trung bình. Cách hát cũng chẳng khác lạ tuy có chút trưởng thành hơn.

Vì chất giọng hơi yếu và kỹ thuật không điêu luyện nên Thái Trân hát nhạc Trịnh nhẹ nhàng và thản nhiên. Cô không gào thét “Xin Trả Nợ Người,” cũng không trách móc “Em Còn Nhớ Hay Em Đã Quên.” Chính vì sự mọc mạc qua giọng hát alto mềm mại, cô thể hiện được sự đồng cảm trong “Một Ngày Như Mọi Ngày” và sự chân thật trong “Tôi Ơi Đừng Tuyệt Vọng.” Tuy Thái Trân không khai thác những mới mẻ trong nhạc Trịnh nhưng cô đem đến tất cả tâm hồn và sức sống của mình vào dòng nhạc bất hủ của ông. Vì thế Bay Ði Thầm Lặng là một album đáng được nghe.

Hoàng Quyên and Lê Minh Sơn know damn well that you have listened to these songs many, many times already, and yet they still want you to hear them again. They also know that if they do anything to these beloved ballads, they would be damned for being sacrilegious. With a lesson learned through Thanh Lam’s Này Em Có Nhớ, Lê Minh Sơn has smartened up to refrain his musical direction as well as Hoàng Quyên’s vocal delivery. The first two tracks—“Giọt Nước Mắt Ngà” (Ngô Thụy Miên) and “Ru Đời Đi Nhé” (Trịnh Công Sơn)—carry the similar semi-classical vibe that made Thanh Lam’s Ru Mãi Ngàn Năm an instant classic. Whereas Thanh Lam injected so much personal experience into her singing, Hoàng Quyên expresses the lyrics with ease and innocence. Even when the band swings behind her in “Bài Không Tên Số 8” (Vũ Thành An) or the acapella voices surround her in “Để Em Mơ” (Nguyễn Cường), she focuses solely on your ears and nothing else. Although she brings nothing novelty to Phạm Duy’s “Hẹn Hò” and “Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng,” her singing is impossible to ignore. With the closeness she brought and the tasteful, east-meets-west strings Lê Minh Sơn arranged to keep things flowing, they make damn sure that you’re tuning in.

Một vài hình ảnh tưởng niệm bốn mươi năm người dân Việt Nam chia đôi:

• Biển Nhớ
• Giờ Này Anh Ở Đâu
• Một Chút Quà Cho Quê Hương