Tuần này tôi bắt đầu dạy chữ Việt cho Đạo với cuốn sách lớp một dành cho học sinh ở Việt Nam. Hai cha con cùng nhau đánh vần và đọc. Nó nhanh trí nên đọc khá cho dù không hiểu nghĩa. Hôm qua tôi hỏi nó “cơn mưa” là gì thì nó trả lời, “You only buy what you need”. “Cơn mưa” mà nó nghe thành “cần mua”. Không biết nó sẽ học đến đâu vì thấy nó ngồi đọc mà ngáp lên ngáp xuống.

Khi Đạo học xong thì tôi bảo nó dạy chữ cái tiếng Anh cho Đán vì Đán vẫy chưa nhận ra hết 26 mẫu tự. Nghe và nói thì Đán tiếp thu rất lẹ. Nó dùng được rất nhiều từ vựng chữ Anh. Mới đi học có mấy tuần mà nó đã nói được tiếng Spanish. Còn nhìn mặt chữ thì chịu thua.

Xuân bây giờ tập nói nhiều và bắt chước hát. Nó nghe điệp khúc bài này, “Em ơi, em à à à”, rồi nó tự chế lại, “mommy ơi, mommy à à à”. Thằng út này biết nịnh mẹ nó quá. Xuân chắc là nói sẽ nhanh hơn hai thằng anh.

Tháng bảy vừa rồi gia đình tôi qua Texas và ghé thăm người anh họ. Anh Hùng có một thằng con trai 11 tuổi tên Sam. Thằng Đạo và Đán rất thích chơi với Sam. Đến trưa chúng tôi rủ nhau đi ăn ở nhà hàng chị Lan (vợ anh Hùng) làm. Chúng tôi gọi sushi, phở, bún bò Huế, và cơm chiên thơm. Nhà hàng này nấu đủ món Á Châu. Tụi nhỏ ăn sushi ngon lành thì anh Hùng hỏi Sam có muốn ăn cơm chiên không. Sam lắc đầu. 10 phút sau anh lại hỏi nữa và Sam lại lắc đầu thêm lần nữa. Một lúc sau ba lại hỏi nữa, Sam không lắc đầu mà bực mình trả lời, “Con đã không ăn rồi mà cứ hỏi hoài. Thử bây giờ ba không thích ăn món đó mà con cứ kêu hoài ba có chịu ăn không”? Thế là ông ba không còn hỏi nữa. Thằng nhỏ này tuy đẻ ở Mỹ mà nói tiếng Việt rất giỏi. Tôi cũng phải bái phục nó luôn vì câu trả lời rất hay cho cái tuổi của nó.

Sau khi đọc bài về Ký ức người Thầy, cô Nguyễn Thị Hường nhắn tin cho tôi:

Đọc bài viết của con cô thấy lòng mình ấm áp một tình thương niềm vui len vào kí ức là niềm an ủi cho những người làm kỉ sư tâm hồn.

Kỉ sư tâm hồn. Nghe hay đấy.

Những bài của thầy cô giáo viết về những học trò đã làm cho họ xúc động và không thể quên trong suốt cái “nghề trồng người”. Qua những Ký ức người Thầy cho ta thấy làm một người giáo viên không chỉ cần có kiến thức và kiên nhẫn, mà cần phải có một tấm lòng. Trong một số bài khi đọc tôi bắt gặp ra được một người thầy của mình.

Suốt cuộc đời học sinh của mình, tôi luôn cám ơn và trân trọng những cô thầy đã dạy dỗ tôi nên người. Một trong những người thầy đó là cô Nguyễn Thị Hường. Cô đã dạy tôi hết lớp năm trước khi tôi bước sang một cuộc sống mới nơi xứ lạ quê người. Dù mấy chục năm đã qua, tôi vẫn không quên cô. Những lúc về Việt Nam tôi đều đến thăm cô ở căn nhà tôi đã từng đi học thêm vào mỗi buổi sáng năm xưa.

Lúc còn đi học ở Việt Nam, tôi cũng khá nghịch ngợm. Tôi đã làm cô giận nhiều lần nhưng rồi cũng biết cách làm cô vui. Khi cô giận dữ tôi xót xa nhưng lúc thấy cô nở những nụ cười tôi vui lòng. Chắc tại vậy nên cô cũng không thể nào quên được thằng học trò tuy phá phách nhưng dễ thương.

Tuy đứng hạng trung bình trong lớp, tôi học khá môn toán và văn. Trong một cuộc thi cùng khối lớp năm, cô đã chọn tôi đi dự thi văn cho lớp. Tôi rất hãnh diện vì trong lớp có một số bạn học toán giỏi nhưng văn thì hiếm. Còn một điều nữa là từ lớp một đến lớp bốn văn của tôi rất tệ. Có một lần học lớp bốn, tôi nhờ một thằng trong xóm viết dùm tôi bài văn và tôi đã cho nó một cây cà rem. Thế mà lớp năm văn tôi trội lên hẳn vì cô đã khuyến khích và dạy dỗ.

Sau kỳ thi lần đó tôi đã rất thích viết văn nhưng khi qua đến Mỹ tôi đã bỏ hết hoàn toàn để tập trung học Anh ngữ. Tiếng Việt của tôi từ đó đã mất dần. Vì lỗi chính tả quá nhiều tôi mất đi tự tin khi viết tiếng Việt và chỉ viết tiếng Anh. Trong thời gian gần đây tôi bắt đầu tập viết lại tiếng Việt trên blog và tìm sách Việt để đọc.

Tôi bắt đầu blog từ năm 2002. Đến nay đã 15 năm thế mà tôi vẫn còn say sưa và miệt mài như ngày nào để viết lên những tâm sự và ký ức của mình. Phần nhiều là viết bằng tiếng Anh nhưng bây giờ sẽ cố gắng dùng tiếng Việt nhiều hơn. Tôi không phải là một người viết văn hay nhưng niềm đam mê đã được gieo từ lớp năm.

Lớp năm đã để lại cho tôi những kỷ niệm đẹp khó quên. Lớp năm tôi được cắp sách đến trường cùng với những người bạn đồng ngôn ngữ, văn hoá, sở thích, và chí hướng. Lớp năm tôi có được sự thương mến và quan tâm từ một người thầy. Ngày tuyển tôi ra sân bay cô đã rơi nước mắt. Lúc đó tôi mới nhận thức được rằng tôi đã để lại những tình thương quý giá ở quê nhà.

Cho dù tôi đã trải qua những năm tháng lạc loài nơi xứ người, tôi vẫn không tìm được sự thân mật với bạn bè. Ngoài gia đình ra, tôi không có tình bạn thân thương qua lại như ở Việt Nam. Với người nước ngoài tôi vẫn có một khoản cách không thể nào vượt qua cho dù tôi đã cố gắng nhiều lần. Dường như tôi không bọc lộ được tình nghĩa của mình không chỉ với người bản xứ mà còn cả người Việt. Tình cảm của tôi chắc đã luôn bị gắn liền với quê hương và tuổi thơ của mình.

Ba thằng con trai của tôi vẫn chưa chịu ngủ riêng. Thằng Xuân (19 tháng) thì ngủ với mẹ nó để được bú vú. Đêm khuya thức dậy ba bốn lần để ngậm vú. Còn thằng Đạo (tám tuổi) và thằng Đán (gần sáu tuổi) vẫn ngủ với tôi. Tôi nằm ở giữa, tay trái phải xoa lưng cho thằng anh còn tay phải phải gãi lưng cho thằng em. Thằng anh thì bảo “Rub gently” (xoa nhẹ thôi) còn thằng em thì chơi luôn tiếng Việt, “Gãi mạnh lên”.

Sáng nay được tin bác Nguyễn Thị Hải qua đời. Bác Hãi là người chị cả của mẹ vợ. Lúc về Việt Nam, tôi đến thăm bác và trao lại những lọ thuốc mẹ gởi cho bác. Không ngờ lần đầu gặp bác cũng là lần cuối cùng. Xin được chia buồn đến gia đình và người thân.

Sáng Chủ Nhật vừa qua, Đán bảo đầu bị nhức. Cho nó uống một muỗng Tylenol rồi ăn sáng nhưng nó ói ra. Thế là không ăn gì. Gần đến trưa, tôi cho hai anh em nó ra McDonald’s chơi indoor playground rồi ăn trưa. Thấy nó chỉ ngồi không chịu chơi và cũng không chịu ăn uống. Nó lại nói đau đầu nên tôi vội vã đưa nó đến Urgent Care. Bác sĩ nhìn và đón nó bị thiếu máu (anemia). Ông cho nó thuốc chống mửa và bảo hôm nay đi thử máu. Hy vọng nó không bị tình trạng thiếu máu. Nó cũng giống như tôi thường bị chảy máu cam. Tôi bị máu thất thường (Von Willebrand disease).

Với những tản văn ngắn và mộc mạc, Nguyễn Duy Quyền cho độc giả thấy anh là người rất nhạy cảm. Viết về ký ức ấu thơ, người thân trong gia đình, hoặc cuộc sống của một người đồng tính, anh có cái nhìn nhẹ nhàng, lạc quạn, nhưng đầy cảm xúc. Những ai đã được sống và lớn lên ở Việt Nam sẽ bắt gặp mình ở trong những bài viết của anh. Tôi rất cảm động khi được những đồng cảm với tác giả.

Cứ tưởng những kỷ niệm ấu thơ hơn 30 năm trước của tôi chỉ còn lại trong chí nhớ của mình. Nhưng thật vui sướng và hạnh phúc khi được nghe những người thân nhắc lại. Cô Ba tôi ở tuổi 90 vẫn còn nhớ rất rõ những lần tôi đạp xe vào nhà cô chơi. Cô còn nhớ hình dáng nhỏ bé của tôi và đôi chân ngắn không đụng được đến bàn đạp xe người lớn. Vậy mà vẫn một mình đạp xe từ nhà ở gần chợ qua cầu gỗ đến nhà nhà cô.

Ngày xưa vào mùa hè không đi học tôi thường qua nhà cô, chú, bác ăn chực vì ba thì đi làm xa còn má thì bận buôn bán. Từ nhà cô Ba đến nhà bác Tư đến nhà chú Bảy đến nhà chú Mười, chỗ nào cũng hoan nghênh tôi cả. Không phải lâu lâu một lần mà là cả một hè. Vậy mà ai cũng vui vẽ không than phiền. Thằng cháu này muốn ăn ở đâu cũng welcome cả.

Tuy gia đình đông đúc con cháu, ông bà nội vẫn thương và để ý đến thằng cháu này. Ông bà rất vui khi thấy tôi vô nhà chú Mười chơi và ăn cơm. Tôi thích những món canh như canh khoai mỡ, canh chua, và canh mướp do thím Mười nấu. Thím còn nhớ những ngày đi tắm mương và lội sình bắt cá với thằng Công và thằng Chức.

Qua nhà chú thím Bảy thì có những món như cá nướng, tôm rang, và tép muỗi. Mỗi khi đi chài với thằng Lộc và thằng Thọ là có đồ tươi ăn. Có lần thằng Thọ giấu một trái xoài tượng sau vườn. Khi tôi vào nó bới lên khoe. Thế là hai thằng làm mắm đường chơi liền tại chổ. Không ngờ thím Bảy còn nhớ những kỷ niệm xưa tôi hay vào nhà chơi.

Qua nhà cô Ba cũng được ăn. Đặc biệt là món chim cút rô ti do anh Hiệp làm. Buổi trưa lúc mọi người nghỉ ngơi thì anh Hiệp rủ tôi ra vườn bắn chim. Ảnh chỉ cho tôi bắn giàn ná nhưng tôi đâu bao giờ bắn trúng. Ảnh thì bắn rất hay nên mới có chim ăn. Lúc tôi về Việt Nam mấy tuần trước, anh nhắc lại kỷ niệm đó và rủ tôi đi ăn chim. Tối hôm đó tôi no quá đi không nỗi nên đành hẹn lại lần khác. Lần sau về Việt Nam chắc chắn phải hẹn ảnh đưa đi ăn chim. Chim trên trời chớ không phải chim ở dưới nhé.

Qua nhà bác Tư thì có bánh canh hoặc hủ tiếu. Tóm lại món nào tôi cũng ăn cả. Bác Tư gái nấu món gì là tôi ăn món nấy. Nhà bác Tư thì có anh Tý rất hợp gu với tôi vì tôi thích đá gà và đá cá như anh. Có một lần hai anh em đi mua cá xiêm. Lúc về đến nhà sợ hai bác rầy nên anh cởi áo và bọc bị cá lại. Tôi cũng làm theo.

Còn rất nhiều kỷ niệm của tuổi thơ còn lưu lại trong đầu óc của tôi. Có lẽ tôi nhớ đến thời ấu thơ đó là vì cuộc sống lúc sang Mỹ đã hoàn toàn đổi thay. Những niềm vui ở Việt Nam bỗng nhiên biến mất. Những năm tháng đầu ở Mỹ tôi bị shock rất nặng. Nhiều chuyện đã xảy ra. Không biết ngôn ngữ. Không ai che chở lúc bị ăn hiếp. Không ai giúp đỡ lúc bị kì thị. Không ai dạy dỗ làm sao để kiềm chế cảm xúc. Không ai chỉ dẫn làm sao thành một thanh niên.

Lúc ba về lại Việt Nam cũng là lúc tôi bị áp lực ở trường. Không nhịn nỗi tôi đã đánh nhau với thằng da đen và bị đuổi học cả tuần. Lúc đó tôi sống như một kẻ tuyệt vọng và tôi đã phụ lòng mẹ. Năm đó điểm học của tôi đã tuột từ A và B cho đến C và D. Cứ tưởng đâu việc học hành đã xong. Tôi không còn lý trí và kiên nhẫn để học nữa nhưng tôi không có đường lựa chọn khác. Tôi phải chấp nhận cuộc sống mới và cố gắng làm lại từ đầu. Kỷ niêm của tuổi thơ đã giúp tôi vượt qua mọi khó khăn trên xứ người. Cho dù thời tiếc và con người lạnh lẽo, trong tim tôi vẫn sưởi ấm bởi những tình thương ở quê nhà.

Ngoài việc thăm ba, về Việt Nam lần này tôi hạnh phúc được chứng kiến tình cảm gắn bó giữa anh chị em với nhau. Nghĩ lại, dường như tôi chưa từng viết về những người anh chị của tôi vì nó hơi phức tạp một chút. Tôi có hai người chị cùng mẹ khác cha, một anh một chị cùng cha khác mẹ, và hai chị cùng cha khác mẹ. Tất cả tôi đều xem như anh chị ruột cả và các anh chị cũng xem tôi như thế dù xa cách mấy chục năm.

Chị Hương là người chị lớn bên mẹ. Nghe mẹ kể lại lúc mẹ vừa sinh ra chị Thơm (em chị Hương), mẹ nhờ người cha ru cho chị Hương ngủ nhưng ông lại kéo tấm chăn lên mặt chị để chị ngưng khóc. Mẹ xót ruột bảo làm như vậy con nó ngộp thở thì sao. Anh không trả lời chỉ vả vào mặt mẹ. Bà cho con bú xong đập lại ổng rồi ly dị luôn. Mẹ tôi không phải dạng vừa đâu. Tôi không biết mẹ và ba tôi đã đi đến hôn nhân như thế nào. Khi tôi chào đời thì chị Hương đã cùng các dì và cậu vượt biên. Vì phải sống một mình nên chị Hương tự lập sớm. Tính chị thẳng thắn nên dễ mếch lòng người khác nhưng chị không chú ý (care) và cũng không để bụng. Tôi kính nể và ghi ơn chị đã tạo cho tôi cơ hội được sống và được học ở mảnh đất tự do này.

Chị Thơm là chị kế bên mẹ. Tôi và chị Thơm gần gũi nhất vì chúng tôi sống cùng mẹ nhiều năm. Tôi chỉ dọn ra riêng sau khi bắt đầu có công ăn việc làm. Bây giờ chị là người lo lắng cho mẹ nhiều nhất. Chị giỏi và xã giao rộng. Gia đình và bạn bè ai cũng mến chị. Tôi và chị cách tuổi nhau rất xa vậy mà ai nhìn chị em tôi cũng tưởng tôi là anh của chị. Cũng đúng, vì mình già trước tuổi còn chị thì trẻ mãi không già cho dù chị cũng cực nhọc trong gia đình và căng thẳng trong công việc. Cho dù bây giờ chỉ lâu lâu mới gặp, tôi và chị vẫn thân như ngày nào.

Anh Tâm là anh hai lớn bên ba. Anh và chị Lệ cùng một mẹ nhưng bà đã ra đi sớm. Anh ít nói nhưng học giỏi (và dỉ nhiên là giỏi hơn tôi nhiều) nên ba tự hào về anh. Anh và chị dâu sống chừng mực và đơn giản nên thoải mái và hạnh phúc. Tuy không có nhiều cơ hội gần gũi, anh vẫn là người anh cả nên lúc nào tôi cũng kính trọng anh. Tôi rất vui khi thấy anh chị vẫn dành tình cảm cho thằng em út này.

Chị Lệ là chị thứ ba bên ba. Tuy mất mẹ từ sớm, chị sống rất nề nếp. Tính chị hiền hoà dễ mến. Chị lo cho chồng con chu đáo. Chị thương ba, anh Hai, và các em. Chị săn sóc cho ba rất tốt nên tôi an tâm có chị ở gần ba. Ba cũng tin tưởng ở chị nên ba ít la rầy chị hơn tụi em. Cám ơn chị đã lo phần giặt giũ quần áo cho em mỗi khi em về Việt Nam. 16 năm trước và lần này vẫn thế. Tuy chị không nói nhưng em hiểu được tình cảm chị dành cho thằng em út này. Nụ hôn của chị đã nói lên tất cả.

Sau khi mẹ anh Tâm và chị Lệ mất, ba cưới vợ khác và có hai chị Trúc. Chị Trúc Chị bây giờ cũng đã có một mái ấm gia đình riêng. Chị thương và lo lắng cho ba nhiều. Với anh chị em, chị rất tình nghĩa. Như chị em mình đã tâm sự, tình cảm giữa chị em mình lúc nào cũng đậm đà cả cho dù em đã đi Mỹ rất lâu. Cho dù ở chân trời góc bể nào mình cũng mang cùng một dòng màu. Em vẫn là em út của anh chị. Đừng lo ngại gì. Hy vọng rằng chuyến về Việt Nam lần này chị nhận ra được cảm tình của em với các anh chị và các cháu.

Chị Trúc Em là người chị kế. Hoàn cảnh của chị làm tôi nhớ đến câu của cố nhạc sỹ Trịnh Công Sơn đã viết, “Nghe xót xa hằn lên tuổi trời / Trẻ thơ ơi, trẻ thơ ơi / Tin buồn từ ngày mẹ cho mang nặng kiếp người.” Khi chị vừa tháng tuổi thì mẹ đã mất nên cô Ba đã đem chị về nuôi. (Còn chị Lệ và chị Trúc Chị thì được chú thím 10 nuôi.) Chị Trúc em tính cởi mở và lanh lẹ. Tôi về chị nghỉ làm luôn hai tuần để đi chơi và trông chừng thằng em út để ba yên tâm. Vì vậy mà chị em được tâm sự nên hiểu nhau và gắn bó hơn. Chị cũng rất lo lắng cho ba tuy ổng khó tính. Chị em mình hiểu được người lớn tuổi là như vậy cũng không để bụng làm gì. Với anh chị em, tình cảm của chị sâu đậm. Cám ơn chị đã dành thời gian với đứa em út này.

Tôi may mắn được tình thương từ cha mẹ và các anh chị. Càng lớn tôi càng hiểu nhiều hơn nên càng quý trọng những cảm tình đó. Tôi rất khâm phục sức lực đàn hồi (resilience) của các anh chị. Tuy thiếu cha hoặc thiếu mẹ, các anh chị vẫn vượt qua được mọi khó khăn và thử thách trong đời để trở thành những bật cha mẹ tiêu biểu, anh chị em đùm bọc, và những người con hiếu thảo. Cho dù không giàu vật chất nhưng rất phong phú về tình người. Cám ơn các anh chị đã làm gương mẫu cho thằng em út này. Dù có ở nơi nào trong trái tim em vẫn luôn có hình bóng anh chị. I love you all.