Cáo phó

Tên họ: Hồ Hữu Tỷ
Pháp danh: Thiện Minh
Sinh năm: 1936
Quê quán: Đạo Thạnh
Tạ thế lúc: 14 giờ, ngày 15, tháng 11, năm 2020
Hưởng thọ 85 tuổi

Thế là ba đã trở về cát bụi. Tuy không có mặt để tiễn đưa ba đi, tôi và mẹ được xem tang lễ tường tận qua video nhờ công nghệ hiện đại. Thật cảm động khi thấy bà con cô bác tiếp tay nhau để tưởng niệm một người em, người anh, người cha, người bác, người chú, và người ông yêu dấu trong đại gia đình. Xin được tri ân những tình cảm mọi người dành cho ba. Cám ơn gia đình cô Ba, gia đình bác Tư, gia đình chú Sáu, gia đình chú Bảy, và gia đình chú Mười.

Cám ơn những lời chia buồn từ người thân và bạn bè gần xa qua điện thoại hoặc qua Facebook. Cám ơn tình cảm quý báo gia đình anh Tám dành cho ba. Cám ơn anh rất nhiều đã thay thế tôi chăm sóc cho ba những tháng ngày vừa qua. Những lần anh em tâm sự, anh thấu hiểu được tâm trạng của tôi và luôn an ủi tôi đừng quá lo lắng. Tôi cảm kích tình nghĩa giữa anh và ba.

Cám ơn những lời chia buồn của Sư Bà sáng nay. Sư Bà hiểu được hoàn cảnh của tôi và lo ngại tôi đau buồn nên đã có lời khuyên nhủ và giải nghĩa về sự ra đi của con người. Những lời Sư Bà nói ngắn gọn nhưng rất thấm. Tôi cũng đã đọc, tìm hiểu, và suy nghĩ rất nhiêu về cái chết. Sau những lần đau đớn mỗi khi chứng kiến từng người thân đột ngột ra đi, tôi đã chấp nhận và thấu hiểu được chết là một phần trong cuộc sống. “Còn sống một ngày là hẹn chết mai đây” (Trịnh Công Sơn). Ngày xưa tôi rất sợ đối diện với cái chết. Giờ đây tôi đã có cái nhìn khác. Thay vì đau buồn về cái chết, tôi xin được ca ngợi về cái sống.

Ba đã sống một đời sống giản dị và chất phát. Ba không nặng về vật chất hay tiền bạc. Ba có bản chất mạnh mẽ và thẳng thắng. Ba không bộc lộ tình cảm của mình. Tình thương của ba chỉ để trong lòng. Càng thương ba càng rầy la. Ba không do dự hay lo ngại về những quyết định của mình. Ba chưa từng hối hận về con đường ba đã chọn. Tôi cũng sẽ noi gương ba. Sẽ không hối tiếc về dĩ vãng và sẽ không để quá khứ ảnh hưởng đến hiện tại và tương lai. Sống hết mình để lúc nằm xuống không còn hối tiếc.

Ba là người rất dạn dĩ. Tôi còn nhớ một kỷ niệm nho nhỏ lúc ba sống những ngày tháng ngắn ngủi với tôi ở Mỹ. Có một lần hai cha con đi công viên trò chơi. Tôi và ba xếp hàng chơi trò xe điện đụng (bumper cars). Khi hết giờ bước ra, ba làm rơi cặp kính từ trong túi áo. Ba bảo tôi báo cho người quản lý biết. Tôi rụt rè không dám hỏi vì e ngại tiếng Anh không biết nói. Ba tự bước đến anh quản lý ra dấu cặp kính. Anh quản lý hiểu ý ba ngay và trao lại cho ba cặp kính. Tôi khâm phục ba. Về sao mỗi khi tôi phải đứng nói trước đám đông trong trường hay trong hội nghị, tôi nhớ đến sự mạnh dạn của ba để có động lực để vượt qua. Giờ đây mỗi lần ra ngoài, tôi bảo đám nhỏ phải mạnh dạn lên. Muốn ăn gì phải tự gọi. Muốn hỏi gì người ngoài phải tự hỏi. Ông nội của tụi nó không biết tiếng Anh còn không sợ huống chi tụi con biết tiếng Anh mà nhút nhát gì.

Vì kỷ niệm giữa tôi và ba không nhiều nên những sự việc nhỏ nhoi đến thế tôi cũng nhớ rất rõ. Còn anh chị luôn sát cánh bên ba mấy mươi năm qua chắc chắn có rất nhiều ký ức về ba. Hẹn một ngày gần đây, anh chị em sẽ gặp gỡ nhau để tôi được nghe những câu chuyện về cuộc đời của ba.

Goodbye, Dad

My phone rang around 2:15 in the morning on Sunday. It was my sister in Vietnam. I knew something was bad. She cried and informed me that our dad was not doing well. She turned on the camera and pointed to our dad. He was on the ventilator and his skin already turned gray. Fifteen minutes later, he stopped breathing. My heart sank. My sister kept her camera on while everyone did something for him. My brother-in-law gave him a wash. My other sister changed his clothes. I was totally helpless from the other side of the world. My sister told me she needed to do something so we hung up.

I tried to catch some sleep but I just tossed and turned. Around five in morning, my sister called again and asked me to break the news to my mom. I called her to tell her about her husband’s passing and guided my nephew to help her make a video call so she could see his face for the last time before they placed him in his casket. I told my wife I needed to drive to Lancaster to be with my mother during this difficult time. I listened to Khánh Ly’s pre-1975 recording of Trịnh Công Sơn music the whole time I was on the road. I always turned to this special collection when I needed to console my own soul. Through his philosophical lyricism, he writes about death eloquently.

I stayed with her and we talked about my father a bit. We both were grieving in silence. I bought some lunch and we ate together. Her emotion was stronger than I thought. She had been through so much and weathered many storms that came her way. After she went to bed to rest, I went to the skatepark near my sister’s house. It was a windy, cloudy Sunday evening. The entire park was empty. I rollerbladed a few rounds in the beginner bowl then just reclined myself against the curved wall watching the dead leaves blowing and gray clouds floating. I reminisced about my father. I can only recall glimpses of him in my childhood memories. The time he made me a kite and we flew it together on the top balcony of our house. The time when I inserted a wire into an electrical outlet, which nearly shocked myself to death, and he saved me. The time when I sat at the front of the motorbike and shook the steering wheel, which caused the bike to swerve, and he saved me again.

The clearest memories were the two weeks in 2017 when I came back to Vietnam for a conference. Except for the two days I had to be at the conference, the rest of the time I spent with him. He was in such great health at the time. Each morning, we biked to his favorite Mỹ Tho noodle soup stalls then his favorite coffees shops. Then we relaxed by the river talking about life. He was much more expressive and communicative in person than through phone or video. Each night, we went out to different restaurants with our big family drinking and enjoying all the great food my hometown had to offer. I had such wonderful times and memories.

The day he took me back to the airport, he felt sad but didn’t want to show his emotion. He was quiet the entire ride. He didn’t want to eat. At the drop-off, he said goodbye and walked away quickly. I was shocked. I ran after him, hugged him tight, and kissed him on his rough cheek. Tears rolled down my eyes and I could not say a word. That might be the last time I would see him and it turned out to be the last time I saw him in person.

I kept staring at the dark clouds at the skatepark thinking about him. The physical distance between us in the past forty years of my life has shaped my relationship with my father. In my heart and mind, he will always be around as long as I live. I looked up and I could still hear his words and feel his spirit. I smiled at him as the rain started to drizzle. I packed and headed home. My sister called and invited us over for dinner. I picked up my mom and some liquors. I wanted to drink with my dad.

Vĩnh biệt Ba

Sáng nay ba thanh thản ra đi xung quanh gia đình và người thân. Tuy tôi không thể về gặp mặt ba lần chót nhưng cũng thấy được ba qua video khi ba trút hơi thở cuối cùng trước khi lìa trần. Khi hay tin ba bị ung thư tuyến tụy ở giai đoạn cuối vài tháng trước, tôi muốn về thăm ba ngay nhưng thời buổi đại dịch COVID chính phủ Việt Nam không cho vào. Tôi vẫn nuôi hy vọng là ba sẽ chóng chọi đến lúc Việt Nam mở cửa lại. Nhưng mỗi lần thấy ba đau đớn qua video, tôi bùi ngùi lắm. Thôi thì ba ra đi như vậy cũng nhẹ nhàng và đỡ đau thể xác.

Ba đã hưởng thọ hơn 80 năm cuộc đời. Con người trước sau gì cũng phải lìa xa cõi tạm trần gian. Tôi cầu mong cho hương hồn của ba được trở về cõi vĩnh hằng. Từ nhỏ, tôi đã xa ba. Người ở lại Việt Nam còn người sang Mỹ, ba và tôi đã sống giữa hai thế giới xa cách và khác biệt nhau. Bốn mươi mấy năm qua hình bóng của ba vẫn luôn trong ký ức, đầu óc, và con tim của tôi. Suốt cuộc đời còn lại của tôi vẫn thế. Ba sẽ luôn giữ một vị trí riêng trong tôi.

Tôi thành thật cám ơn đại gia đình đã lo lắng cho ba chu đáo cho đến cuối đời. Tôi thì chưa làm được gì cho ba nhưng anh chị sống gần ba đã thay thế cho tôi. Tình thương của anh chị dành cho ba khiến tôi kính nể và cảm kích. Anh chị đã làm tròn bổn phận của những đứa con hiếu thảo. Ba ra đi cũng vui và an tâm biết được các con của ông vẫn đùm bọc và tương tác lẫn nhau. Tình anh chị em như thế quý lắm. Tuy tôi không sống gần anh chị nhưng tôi rất hãnh diện và hạnh phúc được cùng chung một dòng máu. Chúng con cầu xin cho ba được nghỉ ngơi trong thanh bình.

Goodbye Justice Ruth Bader Ginsburg

The passing of our beloved Supreme Court Justice Ruth Bader Ginsburg is devastating. She was a fighter for equality. She fought to save democracy until she took her last breath. Justice Ginsburg dictated, “My most fervent wish is that I will not be replaced until a new president is installed.”

I was hoping we have the decency to honor her last wish, but Mitch McConnell and the Republicans already make the move to replace her on the day she died. They can’t even wait until the next day. How do we get to this? Has America lost its soul and humanity?

If they don’t respect her wish, we must fight to honor her wish. She has fought all her life for us. It is on us to carry on her legacy.

Rest in peace, Justice Ruth Bader Ginsburg.

Vĩnh biệt cậu Huy

Tin cậu Huy vừa lìa trần khiến tôi sửng sốt. Tuy đã lâu lắm không có dịp gặp cậu, tôi vẫn nhớ mãi những lời nói hài hước của cậu làm cho mọi người xung quanh bật cười. Những tháng ngày bên cậu tuy ngắn ngủi nhưng tôi vẫn ấn tượng mãi một người cậu tuy xa mà gần. Tôi khâm phục tánh tình thẳng thắng và bẩm chất chân thật của cậu. Tôi ngưỡng mộ sự hiếu thảo của cậu đối với cha mẹ. Và tôi kính nể tình cảm cậu dành cho vợ con và gia đình.

Kỷ niệm gia đình hợp mặt mấy mươi năm trước cứ ngỡ như ngày hôm qua. Tôi vẫn nhớ mãi những phút giây cùng cậu bắt cua, câu cá, và vui đùa trên biển. Được nghe cậu văng tục với những người bạn Việt ở tiệm sửa xe thật đã tai. Đã lâu lắm tôi không được nghe những lời tục tĩu như lúc còn ở Việt Nam.

Thế mà giờ đây cậu đã đột ngột ra đi ở tuổi 64 vì ung thư máu. Nhìn đi nhìn lại, ung thư đã cướp đi cuộc đời của cậu và những người thân của tôi. Tương lai tôi cũng sẽ không thoát khỏi nó. Nghĩ đến thấy cuộc đời này quá mong manh. Xin cầu nguyện cho linh hồn của cậu được giải thoát.

Goodbye Chris Dang

In the early 2000s, when I began my career in web design, I wanted to know if there were other Asians, particularly Vietnamese, in the same field. Then I came across Chris Dang’s website. His futuristic artworks combined with typography, especially his Halovision series, in his designs blew me away. Every time he redesigned his site, I was just in awe. I envied his talent. While his artworks were awesome, his words were mostly angry. He wrote about his life, his parents, and his online girlfriend at the time.

As time passed, he stopped updating his site. I went on to establish my own sense of design. I could never make the futuristic artworks that he had created, but I took the minimalist approach from him. Although I was no longer following him, I always remembered his name and his artworks. Early last year, I googled his name. His portfolio came up. He was an art director at some company. Although he was no longer designing his own site (he was using Squarespace instead), his illustrations were still amazing. It looked like he had done well balancing his artistic vision with his design.

Yesterday, I was not sure why I googled his name again and his obituary page came up and it read: “Christopher Hong-Dat Dang was born on February 20, 1983 and passed away on October 22, 2019…” I was shocked. He was only 36 years old. I scrolled through his public tribute Facebook page, but couldn’t find out the reason for his death. I never met him and never contacted him, and yet he had a profound impact on me through his art. RIP, Chris.

Vĩnh Biệt Anh HML

Anh Hải mến,

Chỉ còn vài tiếng đồng hồ nữa là anh sẽ rời khỏi cõi đời này. Thật đáng tiếc khi chưa được cơ hội để anh gặp gỡ hai thằng nhóc của em. Vài tuần trước mình hứa hẹn nhưng em lơ là vì nghĩ rằng mình sẽ còn có nhiều thời gian. Không ngờ giờ đây đã muộn màng.

Lần cuối mình gặp nhau là lúc thằng Đán mới sáu hoặc bảy tháng. Hôm đó mình ăn trưa ở nhà hàng Present và anh gọi cái bánh xèo nhìn hấp dẫn. Em cũng không nhớ rõ mình đã ăn món gì. Lúc thằng Đán khóc, anh nâng niu nó vào lòng rồi bảo vợ chồng em, “Chừng nào bây cần thời gian riêng, đem hai đứa cho anh trông.” Thấm thoát sáu năm đã trôi qua và chúng em đã thêm hai thằng nữa.

Giờ đây nhìn lại, em vui được biết đến anh qua trang blog của mình. Lúc ấy, anh thường đọc những bài viết của em và trả lời qua những lời comment khôi hài, khuyến khích, hoặc dạy dỗ như một người anh lớn. Sau này tuy trang blog không còn phần comment nữa, anh vẫn thỉnh thoảng gửi email động viên em, nhất là sau khi đọc những lời tâm sự về chuyện tình cảm vợ chồng em. Anh đã nhắc nhở em nên quý trọng những gì đang có. Anh đã từng trải nên hiểu được sự đổ vỡ.

Không ngờ rằng trang blog cá nhân đã đem đến cho em không chỉ người vợ mà còn một người người anh lớn. Từ mạng đưa chúng ta gần hơn mỗi lần gặp nhau tại quán Hải Dương anh em cùng nhau thưởng thức những tô bún mắm đậm đà và những ly cà phê thơm phức. Chỉ lần đầu gặp gỡ em đã quý mến đức tính trầm lặng, hiền hoà, và cảm tình của anh. Gần hơn nữa, em ngưỡng mộ anh khi được chứng kiến tình cảm anh dành cho cha mẹ, các em, và con gái của anh.

Em cám ơn những tình cảm anh đã dành cho vợ chồng em. Khi anh rời khỏi cõi tạm này, em tin rằng anh sẽ tiếp tục những chuyến phiêu lưu kỳ diệu với tràn đầy màu sắc, ánh sáng, âm nhạc, và bình yên. Chúc anh thượng lộ bình an.

Vĩnh Biệt Chú Bích

Mỗi năm đến hè tôi luôn mong đợi đến tuần lễ họp mặt gia đình bên vợ. Ngoài việc tay bắt mặt mừng gặp gỡ lại các bác, cậu mợ, dì chú, và anh chị em, tôi còn có được cơ hội ngồi chung với những người anh cột chèo và chú Bích để cùng nâng niu vài shots Tequila và thưởng thức những món mồi hấp dẫn.

Lần họp mặt năm nay đã huỷ đi vì chú Bích đột ngột bệnh. Khuya hôm qua chú đã trút hơi thở cuối cùng vì căn bệnh ung thư hiếm hoi. Chú ra đi để lại người vợ và hai đứa con. Chú là một người chồng và người cha gương mẫu. Tôi không chỉ quý trọng chú mà cũng rất muốn noi gương theo chú.

Lần đầu gặp chú tôi chưa gia nhập vào đại gia đình. Chú ít nói và rất nghiêm túc nhưng tôi nhận ra được sự thiện cảm của chú. Quả thật sự dự đoán của tôi không sai. Sau này ngồi trong bàn nhậu chú đã chia sẻ rất nhiều kinh nghiệm của chính mình về vợ chồng, con cái, và họ hàng. Chú từng cảnh cáo, “Nếu cho con ngủ chung, nó sẽ ngủ chung đến 18 năm.” Giờ đây thằng con trai lớn của tôi đã chín tuổi mà nó vẫn còn muốn ngủ chung với ba. Chắc tôi phải đợi thêm chín năm nữa mới đẩy nó ra được.

Lần họp mặt gia đình năm trước, chúng tôi mất đi một người bác lớn. Với tâm trạng buồn, chúng tôi uống nhiều rượu hơn và tâm sự với nhau nhiều hơn. Tôi vẫn ghi nhớ lời khuyên của chú về việc đánh con. Chú bảo, “Đừng bao giờ đánh con vì ngày xưa chú đã từng bị đánh và chú đã rất ghét.”

Những lần họp mặt tới sẽ vắng đi một tay nhậu và người nối cầu giữa thế hệ chúng tôi và thế hệ chú bác. Sự ra đi của chú không làm tôi ngạc nhiên nhưng không thể không ngậm ngùi. Sáu mươi năm cuộc đời thật ngắn ngủi. Cầu mong cho linh hồn của chú được bình yên.

Vĩnh biệt “ngoại”

Được tin ngoại rời xa trần gian, tôi bùi ngùi vô cùng. Tuy chỉ được làm cháu bà một thời gian ngắn ngủi, tôi luôn kính trọng và quý mến bà.

Với tấm lòng bao la, bà luôn luôn lo lắng và yêu thương con cháu. Lần đầu tiên gặp, bà đã xem tôi như đứa cháu ruột. Tôi thích được tâm sự cùng bà nhất là những ngày tuyết lớn. Lần cuối cùng tôi gặp bà, bà khuyên tôi hãy lo kiếm vợ. (Theo lời khuyên của bà tôi đã kiếm được người tôi yêu.) Lời cuối tôi nói với bà rằng một ngày làm bà suốt đời cũng làm bà.

Cám ơn bà đã bước vào một khoảnh đời của tôi và đã để lại trong tôi những kí ức khó quên. Cầu mong linh hồn bà được ăn nghỉ. Xin thành thật chia buồn đến gia đình.

Goodbye Julie Yip-Williams

Julie Yip-Williams who had blogged extensively about her struggle with Stage IV colon cancer passed away on March 19, 2018. Ms. Yip-Williams was blind since her birth in Vietnam. She escaped the country on a fishing boat, received a bachelor’s degree in English and Asian Studies from Williams College, graduated from Harvard Law School, married a white man, and gave birth to two girls. Her blog, which started in 2013 when she was diagnosed with cancer, will turn into a memoir. Random House will publish it later this year or early next year. I am looking forward to reading it.

Word of the Day