Về chữ Việt

Tình cờ đọc được bài viết về Vietnamese Typography bên Threads nên copy lại để dành. Cô Quỳnh viết:

Mình tin là ai giữa dòng đời tấp nập này cũng đã lỡ làm chuyện tà đạo là đi đơm dấu cho 1 font không có tiếng Việt, vậy thì tất cả mọi người lại càng phải đọc cái này: vietnamesetypography.com

Vietnamese Typography là luận án thạc sĩ của anh Donny Trương, hướng dẫn căn bản và dễ hiểu nhất và type anatomy của tiếng Việt.

“Việt hoá” hay thiết kế font tiếng Việt thật ra rất khó và xí lắc léo vì tiếng xứ mình có quá trời tầng – 3 dòng baseline, acensder, decensder không chiều nổi.

Dù không chuyên về typography nhưng mình hiểu nôm na là chữ cái tiếng Việt cần rất nhiều dòng phụ: guide cho dấu của chữ cái và guide cho dấu thanh. Dấu của chữ cái thì lại có cái dính với chữ (ư, ơ), có cái tách rời (ă, â, ô,…). Dấu thanh thì nằm trên, nằm dưới. Combo huỷ diệt hẳn là Nguyễn, Thường, Ngớt,…

Cho nên làm dấu tiếng Việt khó xỉu, không phải muốn đơm dấu ở đâu thì đơm đâu ạ (như bộ font Helvetica Neue lỗi tè lè quất nguyên dấu phẩy làm dấu ơ mà mọi người dùng như đúng rồi.)

Có rất nhiều thứ mình thích và mê mẩn và phải vỗ đùi đen đét khi không nghĩ ra cách tiếp cận của ảnh (nếu bạn là designer thì sẽ hiểu cảm giác này của toy). Như cách ảnh miêu tả dấu câu tiếng Việt cho người không biết tiếng Việt nè, kèm những lưu ý về accessibility và thẩm mỹ.

Hay cách ảnh túm gọn lịch sử chữ cái Việt Nam. Hay là đọc tiếng Anh khiến mọi thứ dễ hiểu hơn ta?

Và dĩ nhiên không thiếu những khổ đau trăn trở khi một type designer nhận con job làm typeface tiếng Việt. Ngả mũ trước anh Donny!!

Bữa trước tình cờ gặp bạn nào làm A/B testing hai vị trí đặt dấu huyền/sắc trên các chữ cái có mũ. Đây là nhận định cho các vị trí bao gồm vị trí on top dấu mũ lun.

Cảm ơn Cô Quỳnh